BIO BEBE

Τα μεταβατικά αντικείμενα και η σημασία τους

Αρκουδάκι, κουβερτούλα, πανάκι ή κουκλάκι; Σχεδόν όλα τα μωράκια έχουν κάποιο αγαπημένο αντικείμενο το οποίο τα συντροφεύει νύχτα και μέρα -σε μερικές περιπτώσεις μέχρι και την παιδική ηλικία. Είναι συνηθισμένη η εικόνα ενός νηπίου να περπατά σέρνοντας πίσω του αυτό το λατρεμένο αντικείμενο και η αγωνία του γονιού να ξεγελάσει το παιδί για να μπορέσει να το καθαρίσει, αφού συχνά το εν λόγω αντικείμενο αποκτά μια ιδιαίτερα βρώμικη όψη και μυρωδιά.

Ο Donald Winnicott, διάσημος παιδίατρος και ψυχαναλυτής, αναφέρεται σ’ αυτό το αντικείμενο, με το οποίο το βρέφος δημιουργεί ένα δεσμό και μέσω του οποίου λαμβάνει ευχαρίστηση αλλά και καθησυχάζεται (συχνά αντικαθιστώντας, τουλάχιστον εν μέρει, το πιπίλισμα του αντίχειρα), ως μεταβατικό αντικείμενο. Και γιατί «μεταβατικό»; Γιατί βοηθά το παιδί να αντέξει τον αποχωρισμό από τον γονιό, ενώ παράλληλα το ηρεμεί, το βοηθάει να ανεξαρτητοποιηθεί, να δημιουργεί σχέσεις πλέον ως ξεχωριστό ον με άλλα αντικείμενα (έμψυχα/ άτομα ή άψυχα) και να καθησυχάζει τον εαυτό του. Τα παραπάνω συνθέτουν και τους λόγους για τους οποίους το μεταβατικό αντικείμενο είναι πολύ σημαντικό για την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού και αυτή η προσκόλληση του παιδιού τους σε αυτό δεν πρέπει να ανησυχεί τους γονείς.

Η ασφάλεια που νιώθουν τα παιδιά δεν συνδέεται μόνο με την εικόνα του αλλά και με την υφή και τη μυρωδιά του. Γι αυτό το λόγο δεν επιθυμούν να το πλύνετε.

Για να αποφύγουμε αυτές τις εντάσεις και τη δυσφορία εκ μέρους του νηπίου μπορούμε να πλένουμε το μεταβατικό αντικείμενο την ώρα που κάνει μπάνιο και το ίδιο το παιδί, εξηγώντας ότι, όπως και το ίδιο καθαρίζεται αλλά παραμένει ο εαυτός του, με τον ίδιο τρόπο και το κουκλάκι του, αν και πλένεται και μπορεί για λίγο να μυρίζει διαφορετικά και να έχει διαφορετική υφή, παραμένει το ίδιο. Έτσι εκπαιδεύουμε και το παιδί μας να είναι πιο ευέλικτο, να αποκτήσει υπομονή αλλά και να κατανοήσει ότι οι αλλαγές δεν ταυτίζονται με την απόλυτη απώλεια ενός αντικειμένου ή ατόμου.

Σιγά σιγά το παιδί μαθαίνει να μην προσκολλάται μόνο σε ένα αντικείμενο αλλά να ασχολείται με πολλά και να μπορεί να νιώσει ηρεμία, ασφάλεια και να καθησυχάσει τον εαυτό και στην απουσία ενός συγκεκριμένου αντικειμένου. Με άλλα λόγια μέσα από την ανάπτυξη, το μεταβατικό αντικείμενο χάνει το νόημά του και την ισχύ του, συνεπώς δεν είναι πια χρήσιμο στο παιδί που σταδιακά το «αφήνει» πίσω.

Είναι σημαντικό οι γονείς να μην στερούν από το παιδί τους το μεταβατικό του αντικείμενο και να επιτρέψουν στο παιδί εξελικτικά να το απορρίψει, να αφήσουν χώρο και χρόνο δηλαδή ώστε το αντικείμενο να πάψει να είναι απαραίτητο σε ένα μωρό που μεγαλώνει και εισέρχεται με ασφάλεια στον κόσμο των μεγάλων.