BIO BEBE

Να του δώσω το τάμπλετ; Γιατί οι οθόνες δεν είναι ό,τι καλύτερο για παιδιά κάτω των 2 ετών

Συντάκτης: Κέλλυ Σώκου

Είναι χαριτωμένο το μωρό που πριν καλά καλά μιλήσει, χειρίζεται το τάμπλετ σαν βετεράνος και σίγουρα πιο καλά από τη γιαγιά του. Είναι χαρούμενο το μωρό που διασκεδάζει με τα τραγουδάκια από κάποιο βίντεο στο κινητό του μπαμπά του, χαμογελούν μαζί του φίλοι και συγγενείς όταν το βλέπουν να χτυπάει παλαμάκια. Είναι ήσυχοι – έστω για λίγο – οι γονείς που το μωρό τους εξερευνά το τάμπλετ, μπορούν να μιλήσουν 10 λεπτά με τους φίλους τους σε κάποιο τραπέζι… Τι συμβαίνει όμως με το ίδιο το μωρό; Του κάνει καλό, του κάνει κακό ή είναι αδιάφορη η ενασχόλησή του με τις οθόνες;

Οι περισσότεροι από τους νέους γονείς είναι μπερδεμένοι. Δικαίως. Έρευνες γίνονται συνεχώς, αλλά ο χρόνος που έχει περάσει από την εμφάνιση – και κυρίως τη διείσδυση – των ηλεκτρονικών συσκευών στα σπίτια μας είναι τόσο λίγος που δεν τους επιτρέπει να είναι πλήρεις. Από την άλλη, οι συσκευές αυτές είναι πλέον η πραγματικότητά μας και όλοι ξέρουμε πως ένα παιδί δεν μπορεί να είναι αποκομμένο από αυτή την πραγματικότητα, αφού άλλωστε μέσα από αυτή υπάρχει και μαθαίνει. Ωστόσο οι οθόνες στα χέρια παιδιών κάτω των 2 ετών δεν είναι ό,τι καλύτερο σύφωνα με τους περισσότερους μελετητές. Ας δούμε το γιατί.

Ύπνος: Όσο περισσότερο καταπιάνεται ένα μικρό παιδί με μια οθόνη αφής, τόσο λιγότερο χρόνο κοιμάται, σύμφωνα με μια νέα βρετανική επιστημονική έρευνα των κολεγίων Birkbeck και King’s του πανεπιστημίου του Λονδίνου. Η μελέτη επισημαίνει ότι καθώς αυξάνεται ραγδαία στα νοικοκυριά ο αριθμός των φορητών συσκευών με οθόνες αφής, αυτό έχει επίπτωση στον ύπνο ακόμη και των παιδιών έως έξι μηνών. Ενδεικτικά, για κάθε 1 ώρα χρήσης τάμπλετ μέσα στη μέρα, το παιδί κοιμόταν κατά μέσο όρο σχεδόν 16 λεπτά λιγότερα τη νύχτα. Σύμφωνα πάλι με όλους τους μελετητές, ο ύπνος είναι εξαιρετικά σημαντικός για την ανάπτυξη των μωρών, πιο σημαντικός ίσως από οτιδήποτε άλλο.

Ομιλία: Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Τορόντο, για κάθε αύξηση 30 λεπτών στην καθημερινή χρήση της οθόνης σε παιδιά κάτω των 18 μηνών, ο κίνδυνος καθυστέρησης στην έναρξη της ομιλίας αυξάνεται κατά σχεδόν 50%. Από την άλλη, όμως, η χρήση οθονών δεν φάνηκε να καθυστερεί τις μη λεκτικές μορφές επικοινωνίας του παιδιού. Τα νέα ευρήματα συνηγορούν υπέρ του να αποθαρρυνθεί η χρήση κάθε είδους οθονών από παιδιά κάτω του ενάμισι έτους.

Αντίληψη: Οι εικόνες που τα μωρά και τα νήπια παίρνουν από αυτά τα μέσα διαστρεβλώνουν την αντίληψή τους για τον κόσμο. Ουσιαστικά είναι σαν να τα μπερδεύουμε τη στιγμή που έχουν μόλις αρχίσει να αντιλαμβάνονται τον κόσμο γύρω τους.

Συγκέντρωση: Τα μωρά έχουν την ανάγκη να διαμορφώσουν τις ικανότητες προσοχής και συγκέντρωσης και δεν μπορούν να το κάνουν σε ένα περιβάλλον θορυβώδες όπως αυτό που δημιουργεί μια ανοιχτή τηλεόραση ή δυο τρεις οθόνες ηλεκτρονικών συσκευών. Τους βίαιους θορύβους τα μωρά δεν μπορούν να τους καταλάβουν, τα εμποδίζουν να μάθουν να συγκεντρώνονται.

Μάθηση: Η αφή είναι το πρώτο μέσο επικοινωνίας και μάθησης στην πρώιμη παιδική ηλικία. Τα μωρά θα πρέπει να είναι σε θέση να πιάσουν, να ζουλήξουν και να προσπαθήσουν να μασήσουν τα αντικείμενα προκειμένου κατανοήσουν τις βασικές τους ιδιότητες. Δεν έχουμε ιδέα τι θα συμβεί αν αντικαταστήσουμε το χρόνο που δαπανάται σε αυτές τις εμπειρίες με τις παραλλαγές που χρησιμοποιούνται στην ψηφιακή τεχνολογία, όπου απλά θα πατάνε μία οθόνη. «Τα μωρά πρέπει να έχουν διαπροσωπική αλληλεπίδραση για να μάθουν. Δεν το παίρνουν αυτό με το να βλέπουν τηλεόραση ή βίντεο» αναφέρει ο Dr. Vic Strasburger, εκπρόσωπος της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής στο περιοδικό «Time». Πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα από βιωματικές εμπειρίες από ό,τι από συσκευές με οθόνες.

Ψυχοκινητική ανάπτυξη: Ένα μωρό που περνάει πολλή ώρα μπροστά σε μια οθόνη περιορίζει αναπόφευκτα τη φυσική του κίνηση, μέσα από την οποία μεγαλώνει. Όσον αφορά την ψυχική του υγεία, είναι πολύ σημαντικό να μάθει κανείς να μένει μόνος του από μικρή ηλικία, είναι θεμέλιο της ανθρώπινης ανάπτυξής.

Συμπέρασμα

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συμβουλεύει τους γονείς παιδιών κάτω των 2 ετών να μην αφήνουν καθόλου τα μωρά τους να περνούν χρόνο μπροστά από οθόνες καθώς υπάρχει κίνδυνος να αναπτύξουν μαθησιακές δυσκολίες. Σε μεγαλύτερα των 2 ετών παιδιά, η πολύωρη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών έχει συσχετιστεί με ελλιπείς κοινωνικές δεξιότητες, παχυσαρκία, ακόμη και κατάθλιψη. Αν και εμείς εδώ αναφερόμαστε στα πρώτα 2 χρόνια της ζωής, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα παιδιά μεγαλώνουν πολύ γρήγορα και οι συνήθειες θεμελιώνονται εύκολα και δύσκολα ξεπερνιούνται. Ωστόσο, σε μια εποχή που οι οθόνες είναι μέρος της καθημερινότητας μας και υπάρχουν παντού, είναι αδύνατον να τις αποφεύγουμε εντελώς. Οι γονείς θα πρέπει σίγουρα να μην πανικοβληθούν όταν το μωρό τους συναντά μια οθόνη, αλλά τουλάχιστον μέχρι να έχουμε σωστά κριτήρια αξιολόγησης με γνώμονα την έρευνα για την καταλληλότητα των οθονών για τα νήπια, το καλύτερο είναι να ελαχιστοποιήσουμε την αλληλεπίδρασή τους με αυτές και να δώσουμε βάρος στη φυσική, ανθρώπινη επαφή.